Przepisy prawne

Szkolnictwo Branżowe

Uchwalona przez Sejm w grudniu 2016 r. Ustawa – Prawo oświatowe wprowadziła w Polsce nowy ustrój szkolny. Obejmuje on docelowo:

  • 8-letnią szkołę podstawową;
  • 4-letnie liceum ogólnokształcące;
  • 5-letnie technikum;
  • 3-letnią branżową szkołę pierwszego stopnia;
  • 2-letnią branżową szkołę drugiego stopnia;
  • 3-letnią szkołę specjalną przysposabiającą do pracy;
  • 2,5-letnią szkołę policealną.

 

Przyspieszona została reforma kształcenia zawodowego. Realizowane jest ono zarówno w systemie szkolnym (szkoły branżowe, technika), jak i ustawicznym (różnego rodzaju kursy zawodowe):

Kształcenie zawodowe w szkołach obejmuje naukę przedmiotów ogólnokształcących, teoretycznych przedmiotów zawodowych oraz praktyczną naukę zawodu, która może odbywać się w placówkach kształcenia ustawicznego, placówkach kształcenia praktycznego, warsztatach szkolnych, pracowniach szkolnych, u pracodawców, a także w indywidualnych gospodarstwach rolnych.

Jeśli chodzi o naukę zawodu u pracodawców, to aktualnie wypracowywany jest polski model systemu dualnego w sektorze przedsiębiorstw (w rzemiośle istnieje od wielu lat). Obecnie zajęcia praktyczne mogą odbywać się u pracodawców – na podstawie:  umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, zawartej między młodocianym a pracodawcą lub  umowy o praktyczną naukę zawodu, zawartej między dyrektorem szkoły a pracodawcą przyjmującym uczniów na praktyczną naukę zawodu.

 

Pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami.

 

Ministerstwo Edukacji Narodowej kładzie nacisk na konieczność ścisłej współpracy szkół z pracodawcami starając się systematycznie uelastyczniać przepisy. Już obecnie mogą oni:

  • wpływać na treść podstaw programowych ustalanych przez MEN (podstawy te, to zbiór celów i treści kształcenia wymaganych w określonej branży / zawodzie, są one bazą dla twórców programów nauczania),
  • tworzyć/współtworzyć programy nauczania przedmiotów zawodowych,
  • uczestniczyć (po spełnieniu pewnych warunków) w komisjach egzaminacyjnych podczas egzaminów zawodowych w szkole,
  • wpływać na ofertę kształcenia w szkołach branżowych i w technikach tak, aby dostosowana była ona do potrzeb lokalnego rynku pracy.

 

Ponadto osoby nie będące nauczycielami, posiadające  kwalifikacje potrzebne w szkolnym kształceniu zawodowym/praktycznym, mogą być zatrudniane w publicznych szkołach/placówkach oświatowych  na innych, niż Karta Nauczyciela i związane z nią widełki płacowe, zasadach.

 

Inne, zapowiadane przez Ministra Edukacji Narodowej zmiany dotyczące kształcenia zawodowego:

  • wprowadzenie możliwości realizowania przez szkoły kwalifikacji dodatkowej pod koniec cyklu kształcenia – szybkie reagowanie na zmieniające się potrzeby rynku pracy (nowe umiejętności, nowe technologie);
  • zwiększenie liczby godzin kształcenia zawodowego w 5-letnim technikum;
  • wprowadzenie możliwości odbywania przez uczniów technikum staży u pracodawców;
  • umożliwienie kontynuowania kształcenia w branżowej szkole II stopnia również osobom pracującym;
  • ustanowienie szkoły policealnej jako szkoły kształcącej (co do zasady) w zawodach na poziomie V Polskiej Ramy Kwalifikacji, tj. poziomie pośrednim pomiędzy technikiem i licencjatem/inżynierem;
  • umożliwienie szkołom prowadzenia (oprócz już istniejących Kwalifikacyjnych Kursów Zawodowych) krótkich form kursowych dla osób dorosłych (Kursów Umiejętności Zawodowych);
  • zwolnienie od podatku darowizn przekazywanych szkołom kształcącym w zawodach;
  • zagwarantowanie szkołom możliwości prowadzenia wydzielonych rachunków i gromadzenia dochodów, np. z tytułu darowizn lub świadczenia usług;
  • wprowadzenie obowiązku przystąpienia przez uczniów do egzaminu zawodowego;
  • podniesienie minimalnych wynagrodzeń uczniów-młodocianych pracowników.